Cahokia: vì sao đô thị lớn nhất Bắc Mỹ cổ đại suy tàn?
Khoảng năm 1100, Cahokia có quảng trường rộng, hàng chục gò đất, khu dân cư và dân số có thể ngang nhiều đô thị châu Âu cùng thời. Vài thế kỷ sau trung tâm này thưa vắng, nhưng gọi cư dân ..
- 26/08/2026
- 109
Nan Madol: ai đã dựng hơn 100 đảo nhỏ bằng những cột đá bazan?
Nan Madol gồm hơn 100 đảo nhân tạo ngoài bờ Pohnpei, ngăn cách bằng các kênh và bao quanh bởi tường bazan khổng lồ. Câu hỏi hấp dẫn không phải người ngoài hành tinh đã làm gì, mà là một xã ..
- 27/08/2026
- 108
Dwarka dưới biển: khảo cổ học nói gì về thành phố trong truyền thuyết?
Ngoài khơi Dwarka và Bet Dwarka có neo đá, gốm cùng dấu tích kiến trúc dưới nước. Những phát hiện này xác nhận hoạt động hàng hải lâu dài ở bờ Gujarat, nhưng câu hỏi chúng có chứng minh ch ..
- 29/08/2026
- 107
Ubar dưới cát Oman: thành phố mất tích hay trạm dừng Shisr trên đường hương liệu?
Đầu thập niên 1990, ảnh radar và ảnh vệ tinh giúp lần theo những tuyến lữ hành cổ hội tụ gần Shisr ở Oman. Truyền thông nhanh chóng gọi phát hiện này là Ubar—“Atlantis của cát”—nhưng quy m ..
- 30/08/2026
- 110
Thonis–Heracleion: thương cảng Ai Cập được tìm lại dưới vịnh Aboukir
Trong nhiều thế kỷ, Thonis của văn bản Ai Cập và Heracleion trong nguồn Hy Lạp từng bị xem là hai nơi khác nhau. Những tấm bia và phế tích dưới vịnh Aboukir cho thấy đó là hai tên của cùng ..
- 01/09/2026
- 109
Thành phố Z và chuyến đi cuối cùng của Percy Fawcett vào Amazon
Năm 1925, Percy Fawcett cùng con trai Jack và Raleigh Rimell đi vào Mato Grosso để tìm nơi ông gọi là “Z”. Ba người không trở về, để lại hai câu hỏi thường bị trộn lẫn: họ đã gặp chuyện gì ..
- 02/09/2026
- 109
El Dorado: từ nghi lễ phủ vàng của người Muisca đến giấc mơ thành phố vàng
El Dorado ban đầu gần với hình ảnh một con người được phủ bụi vàng trong nghi lễ kế vị hơn là một đô thị xây hoàn toàn bằng vàng. Qua lời kể của người chinh phục, mục tiêu ấy dần biến thàn ..
- 03/09/2026
- 107
Mật mã D'Agapeyeff: câu đố mà chính tác giả cũng không giải lại được
Chuỗi 395 chữ số ở cuối một cuốn sách nhập môn mật mã năm 1939 đã sống lâu hơn chính lời giải của tác giả, và có thể chứa cả lỗi khiến bài toán không còn nghiệm sạch. Alexander D'Agapeyeff ..
- 05/09/2026
- 112
Mật mã Dorabella của nhà soạn nhạc Edward Elgar
Năm 1897, Edward Elgar gửi Dora Penny một mảnh giấy gồm những dấu bán nguyệt xoay theo nhiều hướng. Hơn một thế kỷ sau, chưa bản giải nào được chấp nhận rộng rãi. Mảnh mật mã đi kèm một bứ ..
- 06/09/2026
- 107
Kryptos: phần mật mã cuối cùng ngay tại trụ sở CIA
Ba phần đầu của tác phẩm Kryptos đã được giải, còn K4 trở thành trường hợp đặc biệt: nội dung đáp án tồn tại trong hồ sơ của nghệ sĩ nhưng phương pháp giải và thông điệp chưa được công kha ..
- 07/09/2026
- 109
Dòng chữ Shugborough và tám chữ cái khiến giới giải mã tranh luận
Bên dưới một phù điêu tại điền trang Shugborough là chuỗi chữ ngắn thường được chép thành DOUOSVAVVM, đủ gợi tò mò nhưng quá ngắn để kiểm chứng một lời giải duy nhất. Dòng chữ nằm trên She ..
- 08/09/2026
- 111
Rohonc Codex: bản thảo kỳ lạ với hàng trăm ký hiệu chưa rõ nguồn gốc
Một cuốn sách minh họa được chuyển vào thư viện Viện Hàn lâm Khoa học Hungary năm 1838 chứa hệ ký hiệu dày đặc, chưa xác định được tác giả, ngôn ngữ hay hướng đọc. Rohonc Codex mang tên th ..
- 09/09/2026
- 149
Chữ viết lưu vực sông Ấn và bí mật nền văn minh Harappa
Hàng nghìn con dấu và thẻ nhỏ mang ký hiệu của văn minh Harappa đã được tìm thấy, nhưng những chuỗi chữ quá ngắn khiến việc nhận diện ngôn ngữ trở nên đặc biệt khó. Văn minh lưu vực sông Ấ ..
- 10/09/2026
- 117
Rongorongo: thông điệp chưa được giải mã của đảo Phục Sinh
Trên một số ít bảng gỗ Rapa Nui còn tồn tại là những hàng hình người, chim và vật thể được đọc theo cách xoay bảng đặc biệt, nhưng ý nghĩa tổng thể vẫn thất truyền. Các bảng rongorongo đượ ..
- 11/09/2026
- 117
Linear A: chữ viết thất truyền trên đảo Crete
Linear B đã được đọc là tiếng Hy Lạp Mycenae, còn hệ chữ tiền nhiệm Linear A vẫn giữ kín ngôn ngữ của người Minoan. Linear A xuất hiện trên bảng đất sét, bình và đồ vật tại Crete cùng nhiề ..
- 12/09/2026
- 118
Đĩa Phaistos và 241 ký hiệu bí ẩn của nền văn minh Minoan
Một đĩa đất sét nhỏ tìm thấy tại cung điện Phaistos mang 241 dấu được đóng theo đường xoắn ốc, nhưng văn bản quá ngắn và gần như không có tài liệu đối chiếu. Nhà khảo cổ Luigi Pernier phát ..
- 13/09/2026
- 118
Bản thảo Voynich: cuốn sách 600 năm chưa ai đọc được
Hơn một thế kỷ sau khi Wilfrid Voynich đưa cuốn sách ra thị trường sách cổ, hệ chữ trong bản thảo vẫn chưa có cách đọc được giới chuyên môn chấp nhận. Beinecke MS 408 hiện được lưu giữ tại ..
- 14/09/2026
- 122
Vệ sinh bàn phím và màn hình mà không làm hỏng thiết bị
Tắt nguồn, dùng ít ẩm và đúng vật liệu giúp tránh chất lỏng lọt vào thiết bị. Bài viết này tập trung vào những thao tác có thể áp dụng ngay, đồng thời nêu rõ các điểm cần kiểm tra để tránh ..
- 14/09/2026
- 113
Giảm bụi trong nhà bằng lịch vệ sinh từ trên xuống
Lau từ cao xuống thấp và kiểm soát bụi tại cửa giúp tránh làm đi làm lại. Bài viết này tập trung vào những thao tác có thể áp dụng ngay, đồng thời nêu rõ các điểm cần kiểm tra để tránh làm ..
- 14/09/2026
- 109
Giữ phòng ngủ mát hơn trong ngày nắng nóng
Chặn nhiệt ban ngày và thông gió đúng thời điểm giúp phòng dễ chịu hơn. Bài viết này tập trung vào những thao tác có thể áp dụng ngay, đồng thời nêu rõ các điểm cần kiểm tra để tránh làm t ..
- 14/09/2026
- 110
Làm sạch giày trắng theo từng chất liệu
Vải, da và vật liệu tổng hợp cần cách làm khác nhau; thử trước luôn là bước đầu. Bài viết này tập trung vào những thao tác có thể áp dụng ngay, đồng thời nêu rõ các điểm cần kiểm tra để tr ..
- 14/09/2026
- 114