Cánh đồng Chum ở Lào: hơn 2.100 chum đá dùng để làm gì?
Trên cao nguyên Xieng Khouang ở Lào, hàng nghìn chum đá lớn nằm thành cụm giữa đồi cỏ. UNESCO ghi nhận hơn 2.100 chum dạng ống thuộc một cảnh quan cự thạch thời đồ sắt. Chúng không phải đồ ..
- 07/08/2026
- 120
Hang Longyou: ai đào những căn phòng khổng lồ dưới lòng đất?
Năm 1992, việc bơm cạn một ao ở huyện Longyou, tỉnh Chiết Giang, làm lộ ra một khoang đá nhân tạo lớn. Những ao lân cận che giấu thêm nhiều căn phòng, mỗi nơi có trụ chống, cầu thang, vách ..
- 08/08/2026
- 116
Những quả cầu đá Diquís: kỹ thuật chế tác và công năng còn bỏ ngỏ
Ở vùng châu thổ Diquís phía nam Costa Rica, các cộng đồng tiền Colombo đã tạo hàng trăm quả cầu đá, từ cỡ nhỏ đến đường kính hơn hai mét. Chúng thường bị mô tả là “tròn hoàn hảo” và không ..
- 09/08/2026
- 115
“Pin Baghdad”: bằng chứng điện cổ đại hay một cách diễn giải hiện đại?
Một bình gốm nhỏ, ống đồng và thanh sắt từ vùng Khujut Rabu gần Baghdad thường được gọi là “pin cổ đại”. Khi dựng bản sao và đổ chất điện phân chua, tổ hợp có thể tạo một hiệu điện thế nhỏ ..
- 10/08/2026
- 115
Khối 12 mặt La Mã: hơn 100 hiện vật nhưng không một dòng hướng dẫn
Hơn một trăm vật bằng hợp kim đồng hình mười hai mặt đã được tìm thấy ở phần tây bắc đế quốc La Mã. Mỗi mặt ngũ giác có một lỗ, các đỉnh mang núm tròn, nhưng kích thước lỗ và toàn vật khôn ..
- 11/08/2026
- 116
Tượng moai đã “đi bộ” như thế nào trên đảo Rapa Nui?
Người Rapa Nui kể rằng moai “đi” từ nơi khai thác đến các bệ đá. Cách nói từng bị xem là truyền thuyết, nhưng thử nghiệm hiện đại cho thấy một tượng có hình dáng phù hợp có thể được lắc lu ..
- 12/08/2026
- 116
Stonehenge: người thời đồ đá vận chuyển và dựng những khối đá ra sao?
Stonehenge không được dựng trong một lần. Cảnh quan nghi lễ trên đồng Salisbury phát triển qua nhiều giai đoạn từ khoảng 3000 đến 1600 trước Công nguyên, với hào tròn, hố chôn cất, đá xanh ..
- 13/08/2026
- 111
Cơ cấu Antikythera: chiếc máy tính thiên văn 2.000 năm tuổi hoạt động thế nào?
Một khối đồng ăn mòn được vớt từ xác tàu gần đảo Antikythera năm 1901 đã làm thay đổi cách nhìn về kỹ thuật Hy Lạp cổ đại. Bên trong là hàng chục bánh răng ăn khớp, các thang chia và chữ h ..
- 15/08/2026
- 114
MH370: dữ liệu vệ tinh, mảnh vỡ và cuộc tìm kiếm năm 2026
MH370 không biến mất khỏi mọi hệ thống trong một khoảnh khắc. Sau khi mất liên lạc kiểm soát không lưu ngày 8/3/2014, radar quân sự và các lần “bắt tay” tự động với vệ tinh cho thấy Boeing ..
- 16/08/2026
- 113
Đèo Dyatlov: tuyết lở dạng tấm giải thích được bao nhiêu?
Đêm 1 rạng 2/2/1959, chín người đi bộ đường dài rời lều trên sườn Kholat Syakhl trong giá rét. Lều bị cắt từ bên trong; thi thể được tìm thành nhiều nhóm từ rìa rừng tới khe tuyết. Khoa họ ..
- 19/08/2026
- 118
Hải đăng Flannan Isles: ba người gác đèn biến mất trong bão
Ngày 26/12/1900, tàu tiếp tế Hesperus tới Eilean Mòr thuộc quần đảo Flannan. Không ai đáp pháo hiệu, cờ không treo và người thay ca Joseph Moore bước vào một hải đăng trống. Ba người gác đ ..
- 20/08/2026
- 108
Flight 19: năm máy bay mất tích và sự ra đời của huyền thoại Tam giác Bermuda
Chiều 5/12/1945, năm máy bay ném ngư lôi TBM Avenger rời Fort Lauderdale trong một bài tập dẫn đường. Vài giờ sau, các đoạn vô tuyến cho thấy biên đội không xác định được vị trí. Cả 14 ngư ..
- 21/08/2026
- 110
Amelia Earhart mất tích: tín hiệu cuối và đại dương quanh đảo Howland
Sáng 2/7/1937, tín hiệu giọng nói của Amelia Earhart đến tàu tuần duyên Itasca ngày càng mạnh, cho thấy chiếc Lockheed Electra đã tới gần đảo Howland. Nhưng hai bên không thiết lập được li ..
- 22/08/2026
- 111
Mary Celeste: con tàu còn nguyên nhưng thủy thủ đoàn biến mất
Ngày 4/12/1872, thủy thủ tàu Dei Gratia nhìn thấy Mary Celeste đi bất thường gần quần đảo Azores. Khi lên tàu, họ không gặp thuyền trưởng Benjamin Briggs, gia đình ông hay bảy thủy thủ. Co ..
- 24/08/2026
- 116
Yonaguni: “kim tự tháp” dưới biển hay kiệt tác của địa chất?
Ngoài đảo Yonaguni ở cực tây Nhật Bản là một khối đá dưới nước có mặt phẳng, bậc và góc sắc đáng kinh ngạc. Hình học ấy khiến nhiều người gọi nó là phế tích, trong khi các nhà địa chất chỉ ..
- 28/08/2026
- 119
Helike: thành phố Hy Lạp biến mất sau động đất năm 373 TCN
Helike từng nổi tiếng đến mức các tác giả cổ kể rằng tàn tích của nó còn nhìn thấy dưới nước. Khi tìm kiếm hiện đại bắt đầu, bất ngờ lớn nhất là thành phố không nằm ngoài biển hiện nay mà ..
- 31/08/2026
- 119
Atlantis: thành phố chìm có thật hay câu chuyện triết học của Plato?
Atlantis nổi tiếng như một nền văn minh biến mất dưới biển, nhưng điểm xuất phát chắc chắn nhất của câu chuyện không phải một bản đồ cổ hay phế tích dưới nước: đó là hai đối thoại Timaeus ..
- 04/09/2026
- 120
Mật mã D'Agapeyeff: câu đố mà chính tác giả cũng không giải lại được
Chuỗi 395 chữ số ở cuối một cuốn sách nhập môn mật mã năm 1939 đã sống lâu hơn chính lời giải của tác giả, và có thể chứa cả lỗi khiến bài toán không còn nghiệm sạch. Alexander D'Agapeyeff ..
- 05/09/2026
- 125
Chữ viết lưu vực sông Ấn và bí mật nền văn minh Harappa
Hàng nghìn con dấu và thẻ nhỏ mang ký hiệu của văn minh Harappa đã được tìm thấy, nhưng những chuỗi chữ quá ngắn khiến việc nhận diện ngôn ngữ trở nên đặc biệt khó. Văn minh lưu vực sông Ấ ..
- 10/09/2026
- 140
Rongorongo: thông điệp chưa được giải mã của đảo Phục Sinh
Trên một số ít bảng gỗ Rapa Nui còn tồn tại là những hàng hình người, chim và vật thể được đọc theo cách xoay bảng đặc biệt, nhưng ý nghĩa tổng thể vẫn thất truyền. Các bảng rongorongo đượ ..
- 11/09/2026
- 132
Lập danh sách đi chợ theo thực đơn để mua vừa đủ
Kiểm kê trước và nhóm danh sách theo quầy giúp mua nhanh, ít trùng và dễ dùng hết. Bài viết này tập trung vào những thao tác có thể áp dụng ngay, đồng thời nêu rõ các điểm cần kiểm tra để ..
- 14/09/2026
- 133