Thực phẩm tốt và gợi ý thực đơn cho người bệnh đa xơ cứng

Chế độ ăn không thể thay thế thuốc điều trị đa xơ cứng, nhưng một thực đơn cân bằng, giàu chất chống viêm và đủ vi chất được nhiều chuyên gia xem là công cụ hỗ trợ hữu ích giúp người bệnh kiểm soát mệt mỏi, giữ cân nặng hợp lý và chăm sóc sức khỏe xương. Bài viết dưới đây gợi ý những thực phẩm nên ưu tiên cùng một thực đơn mẫu trong ngày, mang tính tham khảo để bạn trao đổi thêm với bác sĩ.

Những thực phẩm tốt cho người bệnh đa xơ cứng

Nhìn chung, người bệnh đa xơ cứng thường được khuyến nghị hướng tới một chế độ ăn nhiều rau củ, giàu chất béo tốt và chú ý bổ sung vitamin D. Dưới đây là những nhóm thực phẩm nên ưu tiên đưa vào bữa ăn hằng ngày:

• Cá béo (cá hồi, cá thu, cá mòi, cá trích) – giàu omega-3 có đặc tính chống viêm và cung cấp một phần vitamin D tự nhiên.
• Rau lá xanh đậm (cải bó xôi, cải xoăn, súp lơ xanh) – nhiều chất chống oxy hóa, folate và chất xơ tốt cho tiêu hóa.
• Trái cây nhiều màu (quả mọng, cam, kiwi, táo) – cung cấp vitamin C và polyphenol giúp bảo vệ tế bào khỏi stress oxy hóa.
• Các loại hạt và quả hạch (óc chó, hạnh nhân, hạt lanh, hạt chia) – nguồn chất béo không bão hòa, chất xơ và omega-3 thực vật.
• Dầu ô liu nguyên chất – chất béo tốt thường được khuyến nghị thay cho mỡ động vật và chất béo bão hòa.
• Đậu và các loại họ đậu (đậu lăng, đậu gà, đậu đen) – đạm thực vật ít chất béo bão hòa, giàu chất xơ giúp no lâu và ổn định đường huyết.
• Ngũ cốc nguyên hạt (yến mạch, gạo lứt, bánh mì nguyên cám) – giải phóng năng lượng chậm, hỗ trợ hạn chế tình trạng mệt mỏi sau ăn.
• Thực phẩm giàu hoặc bổ sung vitamin D (nấm phơi nắng, sữa và ngũ cốc tăng cường vi chất) – vitamin D được nhiều nghiên cứu quan tâm trong chăm sóc người bệnh đa xơ cứng, nhưng mức bổ sung cụ thể nên tham khảo bác sĩ.

Gợi ý thực đơn một ngày

Thực đơn dưới đây chỉ mang tính minh họa, giúp bạn hình dung cách phối hợp các nhóm thực phẩm chống viêm trong một ngày. Khẩu phần nên điều chỉnh theo cân nặng, mức vận động và hướng dẫn của chuyên gia dinh dưỡng.

Bữa sáng: Một bát yến mạch nấu với sữa (hoặc sữa hạt tăng cường vitamin D), rắc thêm quả mọng, vài lát chuối và một thìa hạt chia; kèm một quả trứng luộc để bổ sung đạm.

Bữa trưa: Cơm gạo lứt với cá hồi áp chảo bằng dầu ô liu, một đĩa rau cải xanh luộc và salad cà chua – dưa leo. Tráng miệng bằng một miếng cam.

Bữa tối: Súp đậu lăng nấu với cà rốt và rau củ, một phần ức gà hoặc đậu phụ, kèm rau luộc hoặc rau hấp. Nên ăn tối sớm và không quá no.

Bữa phụ: Một nắm nhỏ hạnh nhân hoặc óc chó, hoặc một hộp sữa chua không đường với vài lát trái cây tươi. Nếu hay táo bón, có thể chọn thêm một quả táo hoặc lê ăn cả vỏ.

Mẹo chế biến & thói quen ăn uống

Cách chế biến và thói quen ăn uống ảnh hưởng nhiều đến việc người bệnh có duy trì được chế độ ăn lành mạnh hay không, nhất là khi mệt mỏi hoặc gặp khó khăn về vận động tay.

• Ưu tiên hấp, luộc, nướng hoặc áp chảo với ít dầu thay cho chiên ngập dầu để giảm chất béo bão hòa.
• Uống đủ nước trong ngày; đủ nước và đủ chất xơ giúp hạn chế táo bón – vấn đề khá thường gặp ở người bệnh đa xơ cứng.
• Nếu hay mệt, hãy sơ chế và nấu sẵn theo mẻ, chia hộp cấp đông để những ngày yếu sức chỉ cần hâm lại.
• Chia nhỏ bữa ăn khi cảm thấy chóng no hoặc mệt, thay vì cố ăn thật nhiều trong một bữa.
• Chọn dụng cụ ăn cầm chắc tay, cắt nhỏ thức ăn sẵn nếu việc nhai nuốt hoặc cầm nắm gặp khó khăn.
• Tranh thủ tiếp xúc ánh nắng buổi sáng một cách hợp lý và trao đổi với bác sĩ về việc kiểm tra, bổ sung vitamin D khi cần.

Sai lầm thường gặp cần tránh

Bên cạnh việc bổ sung thực phẩm tốt, người bệnh cũng nên lưu ý tránh một số quan niệm và thói quen chưa phù hợp:

• Tin vào “chế độ ăn chữa khỏi”: hiện chưa có chế độ ăn nào được chứng minh chữa khỏi đa xơ cứng; ăn uống chỉ đóng vai trò hỗ trợ.
• Tự ý kiêng khem quá mức: loại bỏ cả nhóm thực phẩm mà không có tư vấn dễ dẫn tới thiếu chất và sụt cân.
• Lạm dụng thực phẩm chức năng liều cao: đặc biệt là vitamin D liều lớn kéo dài, cần theo chỉ định và theo dõi của bác sĩ.
• Ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn, nhiều muối, đường và chất béo bão hòa – nhóm này thường được khuyên hạn chế vì không có lợi cho tình trạng viêm và cân nặng.
• Bỏ bữa vì mệt: dễ khiến cơ thể càng thêm kiệt sức; nên thay bằng bữa nhẹ, dễ ăn.

Câu hỏi thường gặp

Người bệnh đa xơ cứng có cần kiêng hoàn toàn sữa và gluten không?
Không có bằng chứng đủ mạnh buộc mọi người bệnh phải kiêng sữa hay gluten. Chỉ nên hạn chế khi bạn có bất dung nạp hoặc được bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng chỉ định cụ thể.

Vitamin D quan trọng thế nào và nên bổ sung ra sao?
Vitamin D được quan tâm nhiều trong chăm sóc người bệnh đa xơ cứng và sức khỏe xương. Tuy nhiên liều bổ sung tùy thuộc nồng độ trong máu, vì vậy nên xét nghiệm và tham khảo bác sĩ thay vì tự dùng liều cao.

Chế độ ăn có giúp giảm mệt mỏi không?
Ăn uống cân bằng, đủ nước, ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt và chia nhỏ bữa có thể hỗ trợ giảm cảm giác mệt sau ăn, nhưng hiệu quả khác nhau ở mỗi người và cần kết hợp với điều trị, nghỉ ngơi hợp lý.

Lưu ý sức khỏe: bài viết mang tính tham khảo, KHÔNG thay thế tư vấn y khoa. Người bệnh đa xơ cứng nên hỏi bác sĩ điều trị hoặc chuyên gia dinh dưỡng để có chế độ ăn phù hợp với tình trạng cụ thể, thuốc đang dùng và bệnh kèm theo.

Xem thêm: các bài chuyên mục Khỏe - đẹp · Tiện ích ola88