Sơ cứu cơ bản và xử lý sự cố dọc đường khi đi phượt

Không ai muốn dùng tới những kiến thức trong bài này, nhưng khi cần mà không biết thì hậu quả có thể rất nặng. Ở vùng xa, xe cấp cứu có thể mất hàng giờ mới tới, nên người đi cùng chính là người quyết định.

Nguyên tắc chung khi có tai nạn
Việc đầu tiên không phải là chạy tới đỡ nạn nhân dậy, mà là bảo đảm an toàn hiện trường. Đặt cảnh báo phía sau khoảng 50 mét để xe khác không lao tới. Sau đó mới tiếp cận người bị nạn.

Tuyệt đối không tháo mũ bảo hiểm của người bị nạn nếu nghi ngờ chấn thương cổ, trừ khi họ ngưng thở và bắt buộc phải hồi sức. Không xốc nách kéo lê người bị nạn. Không tự ý nắn xương.

Kiểm tra theo thứ tự
Gọi và lay nhẹ vai xem người bị nạn có phản ứng không. Kiểm tra đường thở có thông không. Xem vùng ngực có di động, có thở không. Tìm chỗ chảy máu nhiều. Thứ tự này giúp bạn không bỏ sót cái nguy hiểm nhất.

Cầm máu
Với vết thương chảy máu nhiều, dùng gạc sạch hoặc vải sạch ép trực tiếp lên vết thương và giữ nguyên áp lực. Không bỏ ra xem liên tục vì làm vỡ cục máu đông vừa hình thành. Nếu máu thấm qua, đắp thêm lớp nữa lên trên chứ đừng bỏ lớp cũ ra. Nâng cao chi bị thương nếu không nghi gãy xương.

Vết trầy xước do trượt ngã
Đây là chấn thương phổ biến nhất. Rửa sạch bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý để loại bỏ đất cát, đây là bước quan trọng nhất để tránh nhiễm trùng. Sát trùng rồi băng lại bằng gạc. Không bôi các loại thuốc dân gian không rõ nguồn gốc lên vết thương hở.

Nghi gãy xương
Dấu hiệu gồm đau dữ dội, sưng nhanh, biến dạng chi, không cử động được. Cố định chi bằng nẹp tạm từ cành cây thẳng hoặc thanh cứng, buộc cố định cả khớp trên và khớp dưới chỗ gãy. Không cố nắn thẳng lại. Sau đó chuyển tới cơ sở y tế gần nhất.

Chấn thương đầu
Nếu người bị nạn từng bất tỉnh dù chỉ vài giây, nôn, đau đầu tăng dần, nhìn mờ, nói khó hay lơ mơ, phải đưa đi bệnh viện ngay dù bề ngoài có vẻ ổn. Chấn thương sọ não có thể biểu hiện chậm sau vài giờ.

Say nắng và mất nước
Biểu hiện là mệt lả, da nóng khô, đau đầu, buồn nôn, chuột rút. Đưa vào chỗ mát, nới lỏng quần áo, lau mát bằng nước, cho uống nước có pha chút muối và đường từng ngụm nhỏ. Nếu người bệnh lú lẫn hoặc ngất, đây là cấp cứu thực sự.

Hạ thân nhiệt vùng cao
Run không kiểm soát, tay chân tê cứng, nói lắp, phản ứng chậm là những dấu hiệu sớm. Đưa vào chỗ kín gió, thay toàn bộ đồ ướt, ủ ấm bằng chăn hoặc túi ngủ, cho uống nước ấm ngọt. Không xoa bóp mạnh tay chân và không cho uống rượu vì rượu làm mất nhiệt nhanh hơn.

Sự cố xe thường gặp
Thủng lốp là hay gặp nhất. Bộ vá lốp không săm rẻ và dễ học, nên tập vá thử ở nhà một lần trước khi đi. Xe không nổ có thể do bugi ướt hoặc bẩn, mang theo một bugi dự phòng và tuýp tháo bugi. Đứt dây côn hoặc dây ga thì dây dự phòng nhẹ và rẻ, rất đáng mang.

Hết xăng giữa đường vùng cao là tình huống phổ biến. Nguyên tắc là đổ đầy bình mỗi khi thấy cây xăng nếu chặng tiếp theo dài, đừng chờ tới lúc kim báo đỏ.

Thông tin cần chuẩn bị trước
Lưu sẵn số cấp cứu 115, số cứu hộ giao thông và số của trạm y tế các huyện bạn sẽ đi qua. Tải bản đồ ngoại tuyến cho toàn vùng vì nhiều nơi mất sóng. Ghi vào một mảnh giấy để trong ví: nhóm máu, bệnh nền, dị ứng thuốc và số điện thoại người thân, phòng khi bạn bất tỉnh không nói được.

Học sơ cứu cơ bản một lần sẽ dùng được cả đời. Nếu có điều kiện, hãy tham gia một khoá sơ cấp cứu ngắn, giá trị hơn nhiều so với đọc mười bài viết.